Sai lầm thường gặp khi mới định cư Úc và cách tránh

Mỗi năm có hàng chục nghìn người Việt định cư tại Úc — và rất nhiều người trong số đó mắc phải những sai lầm giống nhau trong những tháng đầu. Hầu hết đều có thể tránh được nếu biết trước.

Nhà ở

Ký hợp đồng thuê nhà quá sớm hoặc quá vội

Áp lực tìm chỗ ở ổn định khiến nhiều người ký ngay hợp đồng đầu tiên chấp nhận được — mà không tìm hiểu kỹ khu vực, giá thị trường, điều kiện hợp đồng hay tình trạng nhà. Một tuần tìm hiểu thêm thường đổi được một năm ở tốt hơn.

Những điều cần kiểm tra trước khi ký: điều kiện chấm dứt hợp đồng sớm (break lease), ai chịu phí tiện ích, quyền của bạn khi cần sửa chữa, và xem lại tình trạng nhà kỹ lưỡng với người đại lý.

Không lập biên bản tình trạng nhà khi nhận chìa khóa

Ở Úc, khi nhận nhà bạn được trao một bộ giấy tờ về tình trạng nhà (condition report). Rất nhiều người mới không đọc kỹ, không chụp ảnh hoặc không ghi chú những chỗ đã có hư hỏng từ trước. Kết quả là khi trả nhà, khoản đặt cọc bị khấu trừ cho những hư hỏng không phải của bạn gây ra.

Đúng quy trình: nhận condition report, kiểm tra từng phòng, chụp ảnh mọi điểm đã cũ hoặc hỏng, trả lại bản có ký trong thời hạn quy định.

Không biết quyền của người thuê nhà

Luật thuê nhà ở Úc bảo vệ người thuê đáng kể — nhưng bạn cần biết quyền của mình. Chủ nhà không thể vào nhà bất cứ lúc nào không báo trước; bạn có quyền yêu cầu sửa chữa khẩn cấp; đặt cọc phải được giữ bởi cơ quan trung lập của nhà nước, không phải chủ nhà tự giữ.

Mỗi tiểu bang có cơ quan bảo vệ người thuê nhà (Fair Trading / Consumer Affairs / Tenants Union) — đây là nguồn thông tin đáng tin cậy và miễn phí.

Tài chính

Chuyển tiền sang Úc qua ngân hàng truyền thống

Phí chuyển tiền quốc tế qua ngân hàng thường cao hơn nhiều so với các dịch vụ chuyển tiền quốc tế chuyên biệt được cấp phép tại Úc (ASIC). Nghiên cứu và so sánh trước khi chuyển khoản lớn.

Không hiểu cách hoạt động của superannuation

Superannuation (quỹ hưu trí bắt buộc) ở Úc là khoản đóng góp bắt buộc từ chủ lao động, tách biệt hoàn toàn với tiền lương. Nếu bạn có nhiều chủ lao động qua nhiều năm, tiền super có thể nằm rải rác ở nhiều quỹ với phí duy trì riêng. Hợp nhất vào một quỹ phù hợp là việc nên làm sớm.

Chậm nộp thuế (tax return)

Năm tài chính Úc kết thúc vào ngày 30 tháng 6 hằng năm. Sau đó bạn có thời gian để nộp tờ khai thuế. Nhiều người mới không biết rằng mình có thể được hoàn thuế (tax refund) — đặc biệt nếu làm không đủ năm, có các khoản khấu trừ hợp lệ, hoặc chủ lao động đã khấu trừ thuế theo mức cao mặc định.

Hợp đồng dịch vụ

Ký hợp đồng điện/gas/internet dài hạn không nghiên cứu kỹ

Nhiều hợp đồng dịch vụ tại Úc có điều khoản chấm dứt sớm (exit fee). Nếu bạn chuyển nhà trước khi hết hạn hợp đồng, có thể phải chịu phí khá cao. Nên chọn gói không hợp đồng hoặc thời hạn ngắn cho đến khi bạn chắc chắn về địa chỉ cư trú.

Không so sánh nhà cung cấp năng lượng

Tại nhiều tiểu bang, thị trường điện và gas được tự do hoá — bạn có thể chọn nhà cung cấp. Trang web Energy Made Easy (energymadeeasy.gov.au) của chính phủ giúp so sánh giá. Nhiều người mới mặc định dùng nhà cung cấp của chủ nhà cũ và bỏ qua khả năng tiết kiệm.

Ký hợp đồng điện thoại dài hạn ngay khi vừa đến

Trong tháng đầu, bạn chưa biết mình cần gói nào, bao nhiêu data, có hay không có phủ sóng ở nơi mình sẽ làm việc. Dùng prepaid trong tháng đầu là lựa chọn thông minh hơn.

Tâm lý và kỳ vọng

So sánh mọi thứ với giá ở Việt Nam

Không có ích — hệ thống giá cả, thuế và cấu trúc chi tiêu ở Úc khác hoàn toàn. Thay vào đó, hãy so sánh với mức thu nhập tại Úc và tỷ lệ chi tiêu so với thu nhập của bạn tại Úc.

Bỏ qua cộng đồng và cô lập bản thân

Nhiều người mới tập trung quá vào công việc và thủ tục hành chính, bỏ qua việc xây dựng mạng lưới xã hội. Cộng đồng người Việt tại Úc đã rất lớn và có nhiều nguồn hỗ trợ thực tế — từ tìm việc, giới thiệu dịch vụ đến chia sẻ kinh nghiệm.

Xem: Kết nối cộng đồng người Việt tại Úc.

Không nhờ giúp đỡ vì ngại

Người Úc nhìn chung thẳng thắn và sẵn lòng giúp đỡ khi được hỏi đúng cách. Tại nơi làm việc, tại khu phố, hay tại các cơ quan hành chính — đừng đoán mò khi có thể hỏi trực tiếp.

Bước tiếp theo

Nếu bạn đang chuẩn bị đến Úc, xem: Checklist 30 ngày đầu khi mới đến Úc.

Nếu bạn đang tìm nhà, xem: Thuê nhà tư nhân ở Úc.