Những lỗi thường gặp của phụ huynh Việt khi con đi học ở Úc

Không có phụ huynh nào cố tình làm hại con mình. Những “lỗi” trong bài này xuất phát từ những kỳ vọng và thói quen hoàn toàn hợp lý ở Việt Nam — nhưng tạo ra ma sát không cần thiết trong bối cảnh giáo dục Úc. Nhận ra những điểm khác biệt này giúp bạn đồng hành tốt hơn với con trong hành trình học tập ở Úc.

Không liên hệ giáo viên vì nghĩ sẽ làm phiền

Ở Việt Nam, phụ huynh thường tránh liên hệ trực tiếp với giáo viên trừ khi được yêu cầu hoặc khi vấn đề đã rất nghiêm trọng.

Ở Úc, điều ngược lại được kỳ vọng. Giáo viên ở Úc muốn nghe từ phụ huynh — sớm, thường xuyên, và chủ động. Một email hỏi “Con tôi đang tiến bộ như thế nào?” hay “Tôi để ý con về nhà có vẻ buồn — anh/chị có thấy điều gì ở trường không?” là hoàn toàn phù hợp và được hoan nghênh.

Chờ đợi quá lâu trước khi lên tiếng thường có nghĩa là vấn đề nhỏ đã trở thành vấn đề lớn.

Cách tiếp cận tốt hơn: Xem buổi parent-teacher conference mỗi kỳ là cơ hội tối thiểu, không phải tối đa. Nếu có lo lắng giữa kỳ, gửi email ngắn — giáo viên sẽ phản hồi.

Kỳ vọng học thuật quá cao trong giai đoạn đầu

Nhiều phụ huynh người Việt đặt kỳ vọng học thuật rất cao cho con — điều này xuất phát từ văn hoá coi trọng giáo dục và ý thức tạo tương lai tốt cho con.

Nhưng trong giai đoạn đầu ở Úc — khi con vừa phải học ngôn ngữ mới, vừa thích nghi với môi trường mới, vừa xây dựng bạn bè mới — não không còn đủ “băng thông” để cùng lúc học giỏi học thuật. Áp lực học thêm, so sánh với trẻ em khác, hoặc phê phán kết quả kém trong giai đoạn này thường phản tác dụng.

Cách tiếp cận tốt hơn: Trong 1–2 năm đầu, ưu tiên con cảm thấy an toàn, vui vẻ, và xây dựng được bạn bè. Tiếng Anh và học thuật sẽ tiến bộ khi nền tảng xã hội và cảm xúc ổn định.

Không tham gia sinh hoạt của trường

Nhiều phụ huynh người Việt — vì rào cản ngôn ngữ, vì bận rộn, hoặc vì không quen văn hoá — không tham gia các hoạt động của trường: parent info nights, school working bees, hội phụ huynh (Parents and Citizens / P&C).

Đây là điều đáng tiếc vì hai lý do. Thứ nhất, tham gia giúp bạn hiểu hơn về môi trường con đang ở và xây dựng quan hệ với giáo viên và phụ huynh khác. Thứ hai, khi bạn có mặt và tham gia, con bạn cảm thấy tự hào và kết nối hơn với trường.

Cách tiếp cận tốt hơn: Bắt đầu nhỏ — tham dự một school event mỗi kỳ. Không cần phải nói nhiều; chỉ cần có mặt đã là đủ ý nghĩa.

So sánh con với trẻ người Việt khác

So sánh con với con của người quen trong cộng đồng người Việt — đặc biệt về học lực, điểm số, hay trường sẽ vào — là thói quen phổ biến nhưng có thể gây hại cho con.

Trẻ em phát triển với tốc độ khác nhau. Trong giai đoạn điều chỉnh môi trường mới, so sánh tạo ra áp lực và cảm giác thiếu giá trị — thay vì khuyến khích tiến bộ.

Cách tiếp cận tốt hơn: So sánh con hôm nay với con 3 tháng trước. Hỏi: con đã tiến bộ chỗ nào? Con đang có thêm bạn bè không? Con có vui hơn không? Những câu hỏi này có ý nghĩa hơn điểm số hay thứ hạng.

Nói xấu trường hoặc giáo viên trước mặt con

Khi thất vọng với trường hoặc giáo viên — điều này đôi khi có lý do — nhiều phụ huynh chia sẻ sự thất vọng trực tiếp trước mặt con.

Điều này khiến con khó lòng tin tưởng và tôn trọng môi trường học của mình — và tôn trọng là nền tảng để con học được. Nếu con nghe cha mẹ nói giáo viên “không tốt” hay trường “không quan tâm”, con sẽ mang thái độ đó vào lớp học.

Cách tiếp cận tốt hơn: Nếu có lo ngại thực sự, nói chuyện với giáo viên hoặc nhà trường trực tiếp. Còn trước mặt con, dù bạn không đồng ý với quyết định của trường, vẫn thể hiện sự tôn trọng cơ bản với giáo viên và môi trường học của con.

Không nhờ dịch vụ thông dịch

Nhiều phụ huynh người Việt ngại nhờ thông dịch viên vì cảm thấy xấu hổ hoặc không muốn làm phiền.

Điều này dẫn đến tình trạng không hiểu đầy đủ những thông tin quan trọng từ trường — và bỏ lỡ những hỗ trợ mà con có quyền nhận được.

Cách tiếp cận tốt hơn: Nhờ thông dịch là quyền bình thường và hợp pháp. Nhiều tiểu bang có dịch vụ thông dịch miễn phí hoặc chi phí thấp cho các cuộc làm việc với cơ quan giáo dục. Hỏi trường về hỗ trợ này — không có gì phải ngại.

Cứu ngay khi con gặp khó khăn xã hội

Khi nghe con kể về mâu thuẫn với bạn, nhiều phụ huynh người Việt muốn can thiệp ngay: gọi cho phụ huynh kia, yêu cầu trường xử lý, hoặc dạy con đáp trả.

Không phải mọi mâu thuẫn xã hội đều cần can thiệp của cha mẹ. Trẻ em cần không gian để học cách tự giải quyết — và những mâu thuẫn nhỏ là một phần của quá trình học đó.

Cách tiếp cận tốt hơn: Lắng nghe trước. Hỏi con muốn xử lý thế nào. Hỗ trợ con suy nghĩ về cách giải quyết thay vì giải quyết thay con. Can thiệp chỉ khi con thực sự không xử lý được hoặc khi tình huống có tính chất nghiêm trọng hơn (bắt nạt lặp lại, an toàn bị đe doạ).

Bước tiếp theo

Cách giao tiếp hiệu quả với giáo viên: Giao tiếp với giáo viên ở Úc: cách chuẩn bị trước buổi gặp mặt

Khi con khó hoà nhập: Con khó hoà nhập ở trường: dấu hiệu cần chú ý