Khi tiếng Anh chưa đủ mạnh: phiên dịch và hỗ trợ ngôn ngữ từ cơ quan chính phủ Úc

Một trong những điều người Việt mới đến Úc ít biết nhất là: bạn không cần tự mình nói tiếng Anh khi làm việc với hầu hết cơ quan chính phủ Úc. Có dịch vụ phiên dịch miễn phí dành cho bạn — và nhiều người không dùng chỉ vì không biết nó tồn tại.

TIS National là gì?

TIS National (Translating and Interpreting Service) là dịch vụ phiên dịch qua điện thoại do Chính phủ Liên bang Úc tài trợ. TIS cung cấp phiên dịch viên chuyên nghiệp cho hơn 150 ngôn ngữ, bao gồm tiếng Việt.

Dịch vụ này miễn phí cho:

• Người dùng cần giao tiếp với cơ quan chính phủ tham gia chương trình TIS
• Các cơ quan y tế, khẩn cấp và dịch vụ cộng đồng

Nhiều cơ quan chính phủ lớn — Services Australia (Centrelink, Medicare), ATO, các tiểu bang cũng có thỏa thuận với TIS — có thể kết nối phiên dịch viên ngay trong cuộc gọi.

Cách sử dụng khi gọi điện đến cơ quan

Khi bạn gọi đến cơ quan chính phủ và không nói tiếng Anh tốt:

1. Nói tên ngôn ngữ của bạn — ví dụ: “Vietnamese” hoặc “Tiếng Việt”
2. Nhiều cơ quan sẽ tự động kết nối hoặc sắp xếp phiên dịch viên qua TIS
3. Hoặc bạn có thể gọi thẳng đến TIS National trước, rồi yêu cầu họ kết nối với cơ quan bạn cần

Nếu nhân viên không hiểu yêu cầu của bạn, cứ nhắc lại: “I need an interpreter. Vietnamese.”

Cách đặt lịch có phiên dịch viên khi đến trực tiếp

Nhiều cơ quan cho phép đặt lịch hẹn có phiên dịch viên hiện diện. Khi đặt lịch — qua điện thoại hoặc trực tuyến — hãy cho biết bạn cần hỗ trợ ngôn ngữ tiếng Việt. Cơ quan sẽ sắp xếp phiên dịch viên qua điện thoại hoặc đôi khi trực tiếp.

Đặt lịch hẹn có phiên dịch cần báo trước — đừng đến đột xuất và kỳ vọng có phiên dịch viên ngay.

Khi nào nên dùng thay vì nhờ người thân?

Nhiều người Việt nhờ con cái hoặc bạn bè phiên dịch khi làm thủ tục. Điều này hoạt động cho nhiều việc thông thường. Tuy nhiên, với các vấn đề quan trọng hơn — Centrelink, y tế, pháp lý — nên dùng phiên dịch viên chuyên nghiệp vì:

• Chính xác hơn: phiên dịch viên được đào tạo về thuật ngữ chuyên môn
• Không tạo gánh nặng: tránh đặt trẻ em vào tình huống phải xử lý thông tin phức tạp
• Bảo mật hơn: thông tin tài chính, y tế, hoặc pháp lý của bạn không cần phải chia sẻ với người thân

Phiên dịch tại bệnh viện và cấp cứu

Bệnh viện và dịch vụ y tế công tại Úc có nghĩa vụ cung cấp phiên dịch viên khi cần thiết. Trong trường hợp khẩn cấp, nói với nhân viên y tế: “I need a Vietnamese interpreter.” Họ sẽ sắp xếp — không tính phí cho bạn.

Dịch vụ nào không miễn phí?

Không phải tất cả tổ chức đều tham gia chương trình TIS. Dịch vụ tư nhân (luật sư, kế toán, ngân hàng) thường không bao gồm phiên dịch miễn phí. Trong các trường hợp đó, bạn có thể tự tìm phiên dịch viên NAATI có tính phí.

Lưu ý: Tính sẵn có và chi tiết của dịch vụ phiên dịch có thể thay đổi theo cơ quan và thời điểm. Bài này cung cấp thông tin chung — kiểm tra trực tiếp với cơ quan bạn cần liên hệ để xác nhận dịch vụ họ cung cấp.