Những lỗi tài chính và thuế thường gặp khi mới sang Úc
Nhiều lỗi tài chính người mới sang Úc mắc phải không phải vì thiếu thông minh — mà vì hệ thống khác với những gì quen thuộc. Danh sách này không để phán xét, mà để bạn không phải tự mắc phải trước khi biết.
1. Không khai thuế vì nghĩ không có gì để hoàn
Nhiều người nghĩ: “Tôi không có khoản khấu trừ đặc biệt nên khai thuế làm gì.” Điều này sai ở hai điểm.
Thứ nhất, nếu bạn bắt đầu làm việc giữa năm tài chính, thuế được khấu trừ theo kiểu “làm đủ 12 tháng” — nhưng thực tế bạn làm ít hơn, nên bạn thường được hoàn lại tiền.
Thứ hai, nếu bạn không cung cấp TFN kịp thời cho chủ lao động, thuế được khấu trừ ở mức tối đa — và khai thuế là cách duy nhất để lấy lại phần dư.
Không khai thuế khi bạn có nghĩa vụ cũng có thể dẫn đến phạt về sau.
2. Không theo dõi super của mình
Qua nhiều công việc khác nhau, nhiều người kết thúc với ba, bốn, thậm chí năm tài khoản super nhỏ ở các quỹ khác nhau. Mỗi tài khoản đều mất phí duy trì hằng năm — đây là khoản tiền lặng lẽ biến mất theo năm tháng.
Kiểm tra và hợp nhất tài khoản super qua myGov là việc đơn giản nhưng có giá trị thực tế. Xem thêm: Superannuation là gì: cách hiểu đơn giản.
3. Không biết mình là tax resident hay không
Cư trú thuế ảnh hưởng đến mức thuế bạn đóng và thu nhập nào phải khai. Người mới sang thường mặc nhiên nghĩ mình là “tax resident” vì đang sống ở Úc — nhưng việc xác định không tự động và không đơn giản như vậy.
Một số người vẫn là tax resident Việt Nam trong một khoảng thời gian; một số người đặt chân đến Úc đã là tax resident ngay từ ngày đó. Không xác định đúng có thể dẫn đến khai thiếu thu nhập nước ngoài.
Xem: Cư trú thuế tại Úc là gì?
4. Nhầm Medicare levy với Medicare
Medicare là hệ thống y tế công — ai đủ điều kiện thì dùng được khám bệnh, bệnh viện công, và một số dịch vụ khác. Medicare levy là khoản thu trên thuế thu nhập để tài trợ hệ thống này.
Nhầm lẫn phổ biến: không đủ điều kiện Medicare (visa tạm thời) nhưng không nộp đơn xin miễn Medicare levy — nên vẫn đóng levy dù không dùng được dịch vụ.
Xem: Medicare levy là gì và ai phải đóng?
5. Không xây dựng credit history ngay từ đầu
Credit history quan trọng hơn nhiều người nhận ra khi mới sang — không chỉ cho vay ngân hàng, mà còn ảnh hưởng đến thuê nhà và một số dịch vụ tài chính. Người mới sang bắt đầu với hồ sơ trống và không có cách “nhập khẩu” lịch sử tín dụng từ Việt Nam.
Xây dựng credit history là quá trình dài hạn — càng bắt đầu sớm, càng thuận lợi về sau.
Xem: Credit history tại Úc: vì sao người mới sang cần quan tâm?
6. Nhầm lương gross với lương thực nhận
Lương tại Úc thường được thương lượng và đăng tuyển theo gross — tức là trước khi trừ thuế và super. Nhiều người mới sang bị bất ngờ khi nhận lương thực tế (net/take-home) thấp hơn con số thương lượng đáng kể.
Khác biệt đến từ: thuế thu nhập, Medicare levy, và cách tính super (nếu offer là “total package gồm super” thay vì “base salary + super”). Khi so sánh offer lương, hãy hỏi rõ cấu trúc trước khi chấp nhận.
7. Không giữ biên lai chi phí làm việc
Nếu bạn mua thiết bị, sách, hoặc chi phí đào tạo liên quan đến công việc bằng tiền cá nhân, bạn có thể khấu trừ khi khai thuế — nhưng cần có bằng chứng. Nhiều người quên giữ biên lai trong năm và mất cơ hội khấu trừ khi đến kỳ khai thuế.
Thói quen đơn giản: chụp ảnh biên lai ngay khi mua, lưu vào một folder riêng. Đừng giữ biên lai giấy vì dễ mờ và dễ mất.
8. Chia sẻ TFN quá tự do
TFN là thông tin nhạy cảm và không phải ai cũng có lý do chính đáng để yêu cầu. Chủ nhà, người tuyển dụng trong giai đoạn phỏng vấn, hay người quen đề nghị “giúp khai thuế” thường không có lý do hợp lệ để biết TFN của bạn.