Quy định lao động tại Úc cho chủ business: những gì cần biết khi thuê người đầu tiên

Thuê nhân viên đầu tiên là bước thay đổi cả trạng thái pháp lý của bạn

Khi bạn chỉ làm một mình, hầu hết nghĩa vụ pháp lý tập trung vào thuế và đăng ký business. Ngay khi bạn thuê người đầu tiên — dù part-time hay casual — một tập hợp nghĩa vụ lao động mới xuất hiện, và chúng không tự động được giải thích cho bạn.

Hệ thống lao động Úc điều chỉnh bởi Fair Work Act 2009 và được quản lý bởi Fair Work Commission và Fair Work Ombudsman. Đây là khuôn khổ bạn phải hiểu trước khi thuê bất kỳ ai.

Hệ thống lương tối thiểu và Modern Awards

Tại Úc, mức lương tối thiểu quốc gia được Fair Work Commission xem xét và điều chỉnh hàng năm. Bạn không được trả lương thấp hơn mức này — kiểm tra mức hiện hành tại fairwork.gov.au vì nó thay đổi theo thông báo hàng năm.

Ngoài mức lương tối thiểu quốc gia, hầu hết ngành có Modern Award riêng. Award là bộ điều kiện tối thiểu áp dụng cho ngành đó — bao gồm mức lương tối thiểu theo cấp bậc, penalty rates (lương cao hơn vào cuối tuần hoặc giờ không bình thường), phụ cấp, và điều kiện làm việc.

Xác định ngành của mình thuộc Award nào là bước đầu tiên phải làm — Fair Work có công cụ tra cứu Award tại fairwork.gov.au/pay/minimum-wages/award-employees. Ký hợp đồng trả thấp hơn Award không có giá trị pháp lý — Award luôn ưu tiên hơn.

National Employment Standards (NES) — sàn tối thiểu không thể điều chỉnh xuống

NES là 11 quyền lợi tối thiểu áp dụng cho tất cả nhân viên toàn thời gian và bán thời gian tại Úc, bao gồm:

Giới hạn giờ làm việc
Nghỉ phép năm (annual leave)
Nghỉ phép cá nhân/ốm đau (personal/carer’s leave)
Nghỉ phép cộng đồng (community service leave)
Nghỉ phép cha mẹ (parental leave)
Thông báo trước khi chấm dứt hợp đồng (notice period)
Redundancy pay trong một số trường hợp

Hợp đồng lao động không thể loại bỏ hay giảm các quyền NES. Bạn có thể trả cao hơn NES, nhưng không thể thỏa thuận thấp hơn.

Phân biệt nhân viên, contractor, và casual

Full-time: 38 giờ mỗi tuần, có đầy đủ quyền NES và Award.

Part-time: Ít hơn 38 giờ, nhưng vẫn có đầy đủ quyền NES và Award theo tỷ lệ.

Casual: Không có giờ đảm bảo, không có paid leave — nhưng được trả casual loading (phụ cấp thêm trên mức lương giờ để bù đắp cho việc không có leave). Casual loading không phải tùy chọn — nó là bắt buộc.

Contractor: Không phải nhân viên — họ vận hành business của chính họ và cung cấp dịch vụ cho bạn. Phân loại sai giữa employee và contractor là một trong những lỗi phổ biến nhất và tốn kém nhất của chủ business mới. Xem thêm Employee hay contractor?

Superannuation — nghĩa vụ bắt buộc từ ngày đầu tiên

Nếu nhân viên đủ điều kiện theo quy định của ATO (kiểm tra tiêu chí tại ato.gov.au/business/super-for-employers), bạn có nghĩa vụ đóng super cho họ theo tỷ lệ Superannuation Guarantee hiện hành — tỷ lệ này được ATO công bố và cập nhật theo lộ trình luật định.

Super phải được nộp đúng hạn vào quý. Trễ hạn kích hoạt Superannuation Guarantee Charge (SGC) — phức tạp hơn và tốn kém hơn nhiều so với nộp đúng hạn.

PAYG withholding — khấu trừ thuế từ lương nhân viên

Khi trả lương, bạn phải khấu trừ một phần và nộp cho ATO thay mặt nhân viên. Đây là PAYG (Pay As You Go) withholding — không phải tiền của bạn, bạn chỉ đang thu và chuyển tiếp.

Đăng ký PAYG withholding với ATO trước khi trả lương đầu tiên. Số tiền khấu trừ phụ thuộc vào thu nhập nhân viên và tình trạng thuế của họ — ATO có công cụ tính tại ato.gov.au.

Hợp đồng lao động

Không phải bắt buộc phải có hợp đồng bằng văn bản theo Fair Work Act, nhưng không có hợp đồng là sai lầm thực tế. Hợp đồng rõ ràng bảo vệ cả hai bên và ngăn tranh chấp về giờ làm, lương, và điều kiện.

Nội dung cần có: vị trí, loại hình (full-time/part-time/casual), lương hoặc lương giờ, giờ làm, notice period, confidentiality nếu cần. Không điều khoản nào có thể thấp hơn NES hoặc Award.

Nguồn tra cứu chính xác

Fair Work Ombudsman (fairwork.gov.au) là nguồn chính thức cho tất cả câu hỏi về lao động. Họ có công cụ tra cứu Award, máy tính lương, và hướng dẫn cho chủ business mới. Miễn phí và đầy đủ — dùng trước khi hỏi bất kỳ ai khác.