Những sai lầm thường gặp khi người Việt mở business tại Úc

Sai lầm không phải là thứ chỉ người mới mắc phải

Nhiều người Việt có kinh nghiệm kinh doanh thực tế — từ Việt Nam, hoặc trong cộng đồng người Việt tại Úc. Nhưng môi trường pháp lý, thuế, và lao động tại Úc khác đủ nhiều để những kinh nghiệm cũ không tự động chuyển dịch sang. Danh sách dưới đây là những gì xảy ra thường xuyên nhất — không phải để phán xét, mà để bạn chuẩn bị.

Gộp tiền cá nhân và tiền business

Đây là sai lầm phổ biến nhất và gây ra nhiều hệ lụy nhất.

Khi tiền business và tiền cá nhân dùng chung một tài khoản, bạn không biết business đang lời hay lỗ thật sự. Kế toán mất nhiều giờ hơn để tách ra. Khi ATO kiểm tra, bạn phải giải thích từng giao dịch. Và với company, trộn tiền như vậy có thể bị xem là director đang dùng tài sản company cho mục đích cá nhân — một vấn đề pháp lý nghiêm trọng.

Giải pháp đơn giản: mở tài khoản ngân hàng riêng cho business ngay từ ngày đầu. Xem thêm tại Vì sao cần tách tiền cá nhân và tiền business.

Chọn mô hình kinh doanh sai

Nhiều người chọn sole trader vì đơn giản và rẻ nhất khi bắt đầu — và đó không phải lúc nào cũng là lựa chọn sai. Nhưng nếu business có rủi ro pháp lý đáng kể (ví dụ: dịch vụ, xây dựng, thực phẩm), hoặc có nhiều người cùng đầu tư, hoặc bạn có tài sản cá nhân muốn bảo vệ — thì sole trader không có cơ chế bảo vệ tài sản cá nhân.

Thay đổi mô hình sau khi đã hoạt động tốn tiền và tốn thời gian. Tốt hơn là quyết định đúng từ đầu sau khi tư vấn với accountant. Xem Chọn mô hình kinh doanh tại Úc để hiểu các lựa chọn.

Không hiểu nghĩa vụ thuế từ đầu

“Tôi sẽ lo thuế sau” — câu này dẫn đến tiền phạt, nợ thuế tích lũy, và stress không đáng có.

Ngay từ khi bắt đầu, bạn cần hiểu: business của bạn có đủ điều kiện đăng ký GST không và khi nào cần đăng ký? BAS là gì và cần nộp khi nào? Thu nhập business của bạn được khai thuế như thế nào tùy mô hình kinh doanh?

Bạn không cần tự làm hết — nhưng cần đủ hiểu để biết mình đang dùng accountant đúng không và đừng bị bất ngờ vào cuối năm tài chính. Xem Thuế và kế toán cho chủ business nhỏ tại Úc.

Thuê nhân viên mà không hiểu nghĩa vụ chủ lao động

Úc có quy định lao động khá chặt chẽ. Khi bạn thuê nhân viên — kể cả bán thời gian hoặc thời vụ — bạn có nghĩa vụ về:

• Mức lương tối thiểu theo award hoặc enterprise agreement
• Đóng superannuation đúng hạn cho nhân viên đủ điều kiện
• Bảo hiểm tai nạn lao động (workers compensation insurance)
• Báo cáo Single Touch Payroll (STP) cho ATO
• Quy trình chấm dứt hợp đồng đúng luật

Không tuân thủ không phải “lỗi nhỏ” — Fair Work Ombudsman có quyền điều tra và phạt. Các sai phạm về tiền lương trong cộng đồng người Việt đã từng được truyền thông đưa tin và gây thiệt hại lớn về uy tín.

Ký hợp đồng thuê mặt bằng mà không đọc kỹ

Commercial lease là một trong những nghĩa vụ tài chính dài hạn nhất và khó thoát nhất khi bạn mở business có mặt bằng vật lý. Nhiều người ký mà không đọc kỹ vì tin tưởng chủ nhà hoặc ngại hỏi.

Những điều thường bị bỏ qua: nghĩa vụ fitout và make-good, ai chịu chi phí sửa chữa, điều kiện để thoát hợp đồng sớm, có option gia hạn không và ở điều kiện nào. Xem Commercial lease tại Úc: người thuê mặt bằng cần chú ý gì.

Luôn nhờ solicitor đọc lease trước khi ký — không phải sau.

Coi thường consumer law

Australian Consumer Law (ACL) bảo vệ người tiêu dùng theo những quy định mà bạn không thể từ chối bằng điều khoản hợp đồng. Nếu sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn không đạt “acceptable quality” hay không đúng như mô tả, khách hàng có quyền đòi đổi hoặc hoàn tiền — dù hợp đồng của bạn ghi gì đi nữa.

Nhiều chủ business không biết điều này và nghĩ chính sách “không hoàn tiền” của mình là hợp lệ. Thực tế không phải vậy.

Không chuẩn bị cho những thời điểm business khó khăn

Business không phải lúc nào cũng thuận. Những sai lầm phổ biến trong giai đoạn khó khăn:

• Tiếp tục giao dịch khi biết không thể trả nợ (insolvent trading) — đây là rủi ro pháp lý nghiêm trọng, đặc biệt với director của company
• Không trả superannuation đúng hạn vì muốn giữ tiền mặt — ATO có cơ chế xử phạt riêng cho việc này
• Tự giải quyết mà không hỏi chuyên gia khi tình hình trở nên phức tạp

Nếu business gặp khó khăn, nói chuyện với accountant và solicitor sớm thường giúp bạn có nhiều lựa chọn hơn so với đợi đến khi không còn lựa chọn.

Không đầu tư vào tư vấn chuyên môn ngay từ đầu

Nhiều người cố tự làm để tiết kiệm tiền — và thường trả giá nhiều hơn sau đó khi phải sửa sai. Chi phí tư vấn accountant và solicitor để bắt đầu đúng thường nhỏ so với chi phí sửa lại sau khi mọi thứ đã đi sai hướng.

Bắt đầu kinh doanh tại Úc bao gồm danh sách những quyết định cần chuẩn bị trước khi đăng ký.