Capital Gains Tax khi bán business tại Úc: những điều chủ business cần biết trước

CGT không chỉ áp dụng khi bán nhà — business cũng chịu

Capital Gains Tax (CGT) là thuế đánh trên lợi nhuận (capital gain) khi bạn bán một tài sản được mua sau khi hệ thống CGT Úc được thiết lập. Khi bạn bán business — dù là bán assets hay bán shares của company — CGT thường phát sinh.

Điều đặc biệt quan trọng: CGT không phải thuế riêng biệt tại Úc. Capital gain được cộng vào thu nhập bình thường của bạn và bị đánh thuế theo thuế suất thu nhập áp dụng cho bạn trong năm đó. Nếu lợi nhuận từ bán business lớn, tổng thu nhập của bạn trong năm đó có thể tăng đột biến đáng kể.

Assets nào phát sinh CGT khi bán business?

Khi bán assets (asset sale): Từng tài sản được bán riêng. Thiết bị, hàng tồn kho, và tài sản khấu hao khác thường không phát sinh CGT theo nghĩa thông thường — chúng tạo ra balancing adjustments trong hệ thống khấu hao. Goodwill, intellectual property, và các tài sản vô hình khác thường là CGT assets.

Khi bán shares của company: Cổ phần bạn bán là CGT assets. Capital gain là chênh lệch giữa giá bán shares và cost base (thường là giá bạn trả khi mua hoặc số tiền bỏ vào company khi thành lập).

Small Business CGT Concessions — ưu đãi quan trọng nhưng có điều kiện

ATO có một bộ Small Business CGT Concessions dành cho business nhỏ — đây là một trong những ưu đãi thuế quan trọng nhất trong luật thuế Úc và có thể giảm đáng kể hoặc loại bỏ hoàn toàn CGT khi bán business đủ điều kiện.

Bốn loại concession chính:

15-year exemption: Miễn toàn bộ CGT nếu bạn đã sở hữu active asset của business trong ít nhất 15 năm liên tục và đáp ứng điều kiện về tuổi hoặc hưu trí
50% active asset reduction: Giảm 50% capital gain từ active assets
Retirement exemption: Loại trừ capital gain (đến một giới hạn nhất định suốt đời) nếu số tiền được đưa vào super hoặc bạn đủ tuổi quy định
Rollover: Hoãn capital gain nếu bạn mua business mới

Điều kiện để được dùng các concession này không đơn giản — bao gồm ngưỡng về aggregated turnover hoặc net asset value, và các điều kiện về “active asset” test. Nhiều business nhỏ đủ điều kiện — nhưng không tự động và không phải tất cả.

Các concession có thể được kết hợp trong một số trường hợp, và thứ tự áp dụng quan trọng. Đây là lý do tại sao cần accountant chuyên về CGT và small business tax trước khi ký sale agreement.

Tại sao phải chuẩn bị từ sớm — không phải ngay trước khi bán

Nhiều điều kiện để đủ tiêu chuẩn nhận CGT concessions phụ thuộc vào lịch sử sở hữu và cách bạn đã cấu trúc business. Một số điều bạn cần làm từ nhiều năm trước khi bán:

Duy trì business structure đúng để đáp ứng active asset test
Ghi nhận đúng thời gian sở hữu và cost base của từng asset
Không tạo ra các sự kiện vô tình (restructuring, distributions) có thể ảnh hưởng đến điều kiện nhận concession

Nếu bạn nghĩ đến việc bán business trong 3–5 năm tới, nói chuyện với accountant ngay bây giờ về cách chuẩn bị — không phải 3 tháng trước khi ký hợp đồng bán.

Từ góc độ người mua và người bán:

Người bán thường thích bán shares (có thể được hưởng small business CGT concessions, và toàn bộ transaction gọn hơn).

Người mua thường thích mua assets (không tiếp nhận liability ẩn của company, và cost base của assets được reset về giá mua — có lợi cho khấu hao sau này).

Hai bên thường có lợi ích đối lập về vấn đề này — và đây là điểm thương lượng quan trọng trong deal. Accountant và solicitor của mỗi bên sẽ tư vấn lập trường phù hợp.

Nguồn đọc thêm

ATO có hướng dẫn chi tiết về Small Business CGT Concessions tại ato.gov.au/individuals/capital-gains-tax/small-business-cgt-concessions — đây là tài liệu kỹ thuật hơn nhưng đáng đọc để hiểu quy mô của ưu đãi có thể nhận được.